Paper Trails Weekoverzicht (1 november-12 november)
Ik heb een hulpvraag aan het einde van dit bericht! Want soms vallen dingen goed op hun plek. Afgelopen weken waren gepland om veel te schrijven. Dat begint nu redelijk op de rit te komen, maar tegelijk zijn er wat toevallige gebeurtenissen. Ik spreek de Creative Director van een blad dat héél goed past bij het onderwerp van mijn boek. Ik vertelde op de radio over het project, ontmoette een professor in neuropsychologie die onderzoek doet naar de leereffecten van schrijven met de hand. En ik zie op TV dat een meervoudig Europees en wereldkampioen in de atletiek zweert bij haar notitieboeken!
Lees je dit voor het eerst, welkom! Mijn naam is Frank Meeuwsen en ik ben in mei 2025 gestart met een onderzoek/project/boekidee rondom het vraagstuk “Hoe gebruiken creatieve professionals een papieren notitieboek als startpunt voor hun creatieve werk, en welke patronen zijn daar te ontdekken die voor andere kenniswerkers interessant en inspirerend zijn?” Je kunt hier alle details lezen. In dit weekbericht praat ik je bij over de voortgang en wat er aan komt.
Op de radio over notitieboeken praten. Hoe fijn is dat? Ik was te gast bij Radio Aalsmeer in het programma “Uur van Puur”. Anna-Maria Giannattasio presenteert de show en ik mocht er over mijn project vertellen. De oplettende lezer weet dat ik Anna-Maria al langer ken en ik sprak haar afgelopen zomer over haar eigen gebruik van mindmaps en notities.
Je kunt de uitzending online terugluisteren, mijn interview begint zo’n 10 minuten in de show. We hebben het over de geschiedenis van notitieboeken, wat ik uit de interviews heb gehaald en wat de toekomstplannen zijn.
Ik was op bezoek bij Flow Magazine. Het magazine voor slow living, offline creativiteit en een betere balans in je leven vind ik altijd erg leuk om door te bladeren. Elke editie heeft speciale inserts, vaak met mooi papier en speciale illustraties. Ik had een gesprek met Irene Smit, een van de oprichters en creative director van het blad.
Ze is altijd druk in de weer met papier, heeft een uitgebreid systeem waar ze al haar knipsels en ideeën bewaart en is een pleitbezorger voor de fysieke papieren plank bij het magazine. De plank is een muur waar alle pagina’s van de aankomende editie zijn opgehangen, zodat je in één oogopslag een gevoel krijgt van het bladritme, de indeling en hoe tekst en beeld tot elkaar verhouden. Zoals ze zelf zegt: “Op een computerscherm kan ik het bladritme niet voelen. Het is te eendimensionaal. Als ik het voor me zie op een muur, waar ik kan schuiven, schrappen en krabbelen, dan komt een editie tot leven."
Haar favoriete werkplek is de eettafel thuis. Op vrijdag zit ze daar, met al haar notities, agenda, post-its, knipsels en losse ideeën. Daar heeft ze de ruimte om te associëren, verbanden te leggen, keuzes te maken, na te denken over eerdere ideeën die ze zag. De fysieke ruimte is voor Irene heel belangrijk. Het brengt een extra laag in haar werk die het rijker maakt en meer diepgang geeft.
Natuurlijk is er de polaroid waar je Irene voor de plank ziet!
Is met de hand schrijven nu echt beter voor je brein? Gevoelsmatig kan iedereen dat beamen. Je hebt zelf vast voorbeelden hoe een geschreven notitie of mindmap je meer in een flow bracht dan dezelfde activiteit op een telefoon, tablet of computer. Maar werkt het ook echt zo in je brein? “Zeker wel!” zegt Audrey van der Meer, als ik haar via video spreek op haar werkkamer aan de Norwegian University of Science and Technology in Trondheim, Noorwergen. Audrey is professor in neuropsychologie en is co-auteur van een wijdverspreid onderzoek uit 2024: “Handwriting but not typewriting leads to widespread brain connectivity"
Door middel van EEG onderzoek werd de hersenactiviteit zichtbaar van studenten in twee groepen. Een groep schreef teksten met pen en papier, een andere op de computer. Bij het schrijven met de hand waren er veel uitgebreidere patronen te zien in de hersenen, meer dan bij het typen op een toetsenbord. De manier waarop deze patronen en verbindingen werden gemaakt in de hersenen wijzen er op dat ze cruciaal zijn voor leren en het vormen van je geheugen. Kort gezegd: Met de hand schrijven is gunstig voor je eigen leerproces.
In het boek ga ik dieper in op dit en andere onderzoeken. Audrey heeft me uitgebreid verteld hoe haar kijk is op het gebruik van pen en papier, hoe het creativiteit stimuleert en wat de rol van tablets is in kennis opslag.
Ze is geen tegenstander van digitale middelen, maar pleit voor een kritische blik. “Beslis per taak wat het beste middel is om die taak uit te voeren. Soms kan dat prima een computer zijn.” Met name in het basis- en voortgezet onderwijs is de balans zoek volgens haar. Ze is heel duidelijk over de gevolgen van teveel schermgebruik:
Als je bepaalde connecties en neurale netwerken in je brein niet gebruikt, dan verdwijnen ze voor altijd… use it or lose it.
Olympisch kampioen worden door alles in je notitieboeken bij te houden? Femke Bol doet het! Bij Eva Jinek vertelde ze hoe ze alles in haar leven vastlegt in notitieboeken. Trainingschema’s, mentale gezondheid, haar hoofd leegmaken. Het is allemaal terug te vinden haar stapel notitieboeken, waar ze maar steeds van bij blijft kopen.
Het maakt me heel rustig. Dat ik weet, alles staat er duidelijk. Ik kan alles goed teruglezen.
De hulpvraag: Wie kan me introduceren bij Femke Bol of iemand van haar team? Ik wil meer over haar notitieboeken-liefde weten en ze natuurlijk mooi in beeld brengen!
Je kunt de uitzending van Eva terugkijken bij NPO Start. Het gesprek met Femke begint rond 38 minuten.
Dit was de week van 1 november - 12 november. Tot volgende week! Eerdere weekberichten lees je hier op de site.
Het kwam wel steeds langs zo aan de zijlijnen van mijn feeds. Op Youtube. Mastodon. Ik hoorde er over maar gaf het te weinig aandacht. Ik hoorde die hit afgelopen zomer. Never Enough. Ineens zag ik die deskdive bij NPR Tiny Desk Concert. Dat trok al iets meer mijn aandacht.
Ik heb er spijt van dat ik het niet beter op mijn radar had. Ik lees vandaag de ronkende reviews van het Turnstile concert gisteren in Amsterdam. Gemist dus. Ik luister daarom al de hele dag naar de Turnstile Essentials op Apple Music. Wat een band. Wat een energie.
Hardcore muziek luister ik al sinds de jaren 90. Veel boosheid. Veel mannen die schreeuwen met elkaar. Flinke gitaren. Allemaal prima. Wat Turnstile er van maakt is echt iets nieuws. Iets eigens. Ik hou er van. Ik ga het nog eens live zien.
Een leven lang leren met Tai Chi
Ik beoefen sinds 2003 Tai Chi. Niet constant, ik heb veel tussenpozen gehad waar ik minder actief was in deze Oosterse vecht/meditatiekunst. In totaal heb ik inmiddels 11 jaar les over deze periode, altijd bij dezelfde leraar, Tjeerd Verbeek.
Hij vroeg me of ik hem wilde assisteren bij zijn workshop op het TaijiQuan festival in Utrecht, dat afgelopen weekend plaatsvond op het sportcentrum van Utrecht Science Park. Het gaf mij de kans om een middag te kijken naar mooie demonstraties en wedstrijden in de verschillende vormen van Tai Chi.
Het festival is niet groot, in één gymzaal vind je zowel de wedstrijdvelden als een kleine markt met kleding, zwaarden, stokken, boeken en aanverwante zaken die bij de cultuur van Tai Chi horen. Denk aan klankschalen, therapiesessies etc.
De zwaarden (Taiji Jian) en stokken (Taiji Yangsheng Zhang) zie je terug bij de wedstrijden, die zowel solo, duo als in groepen worden gedaan. In 3 - 5 minuten tonen deelnemers specifieke vormen en stijlen, die vooraf zijn bepaald. Ik beoefen alleen de handvorm, zonder wapens en zonder tegenstanders. Maar je kunt ook deelnemen aan de wedstrijd in een duo waarbij je bewegingen met de zwaard doet. Zonder elkaar te verwonden en zonder dat er een “winnaar” is. Het gaat om de kwaliteit van de bewegingen, lichaamshouding, controle over het wapen, het samenspel en de balans tussen energie en ontspanning in je bewegingen. Alle deelnemers zien er fantastisch uit in traditionele kleding. Iets waar ik na al die jaren nog steeds niet aan doe, al staat een goede traditionele broek nu weer op mijn wensenlijst.
Tijdens de verschillende workshops kun je zowel als beginner als gevorderde dieper in gaan op specifieke elementen van Tai Chi, Qigong of aanverwante onderwerpen. Je startniveau maakt vaak niet uit. Zo stonden bij de workshop van Tjeerd absolute beginners, maar ook (hoorde ik later) één van de beste en meest gerespecteerde Tai Chi docenten van Nederland zij aan zij.
Na meer dan 20 jaar blijft Tai Chi me fascineren. Het is een bewegingskunst die zijn oorsprong vindt als vechtsport. Ik verdiep me meer in de beweging, de meditatieve elementen. De vechtkunst vind ik mooi om te zien, maar die externe en uiterlijke manifestatie van de sport hoef ik zelf niet te beoefenen. Ik kies daarom bewust voor de langzamere stijl van de vorm, de Yang stijl zoals deze door Cheng Man-ch’ing is vereenvoudigd. Dit is ook de meest wijd verspreide en bekende vorm van Tai Chi. Als je mensen in het park langzame bewegingen ziet maken die lijken op Tai Chi, dan is de kans groot dat het die specifieke stijl is. Tai Chi lijkt op het eerste gezicht eenvoudig, een aantal bewegingen die je als een choreografie langzaam uitvoert. Na al die jaren kan ik wel zeggen dat het complexer en dieper is dan dat. Bij elke beweging gaat het om ontspanning door je hele lijf, een balans vinden tussen vol en leeg (yin en yang), aandacht voor je ademhaling, concentratie bij je hele lichaam en bewust elke beweging maken. Tai Chi is eenvoudig en laagdrempelig om mee te beginnen terwijl het je een rijke leerschool voor de rest van je leven geeft.
Nieuw commentsysteem
Ik denk dat het allemaal is gelukt.
(Voice-over: Update, het is dus niet gelukt… het oude systeem staat voorlopig weer terug)
Het reactiesysteem voor mijn blog had ik extern gehost bij de maker, Cusdis. En dat ging langzaam maar zeker stuk. Zo kreeg ik geen email notificaties meer als er nieuwe reacties waren. En moesten sowieso alle reacties worden goedgekeurd. Nu blijkt dat de maker zijn systeem heeft achtergelaten en te koop heeft staan Een hoop gedoe. Gelukkig kan ik het reactiesysteem ook zelf hosten. Die knop is nu omgezet. Als het goed is zie je nog altijd een reactieveld hieronder. Kun je een reactie achterlaten. En moet ik die nog wel goedkeuren. Er zijn nog een paar hobbels die ik komende dagen moet nemen:
- De emailnotificaties goed laten werken. Iets met instellingen in de Docker container. Kan ik wel fixen.
- De mogelijkheid openstellen om reacties automatisch goed te keuren. Zal vast ergens een knopje zijn.
- De oude reacties importeren.
Met name de derde hobbel is nog een interessante. De hosted versie van Cusdis biedt geen mogelijkheid om je reacties te exporteren. Daar had ik beter op moeten letten toen ik er mee begon, maar dat is nu wat het is. Gelukkig kan ik met wat handigheid in de Developer tools van de browser wel alle ruwe data van de reacties ophalen. Ik wil nog uitvogelen of ik dat met een AI-powered brokje code kan automatiseren (vast, maar ik weet nog niet hoe) en weer kan importeren in mijn bestaande systeem. Dan zijn de reacties sowieso weer terug.
Genoeg nieuw gedoe dus. Maar het is gedoe in eigen beheer. Dat voelt toch fijner.
Laat gerust een reactie achter om te testen hoe alles werkt :-)
Water koken
Het is je vast niet ontgaan dat we in de regio Utrecht twee extra taken hebben deze dagen: water koken voor je het drinkt en als idioten flessen water inslaan bij de supermarkt.
Voor dat eerste advies heb ik sinds zaterdagochtend een reminder bij de kraan staan. Voor mezelf en de rest van het gezin. De gewoonte om “even wat water uit de kraan” te pakken zit zo diep ingesleten. We moeten ons er constant aan herinneren dat dit nu niet kan. Elke ochtend kook ik een pan water, om die een uur te laten afkoelen en daarna in lege waterflessen over te gieten. Of in het koffie-apparaat en de waterkoker, want daar gaat het meeste water heen. Die pan water is dus zo op.
In het voorjaar had ik al een voorraad fleswater ingeslagen. Dat was in de periode dat er een hoop te doen was rondom noodpakketten, cash geld in huis en een knijpradio. Nou ja, die laatste twee hebben we nog niet, maar we hebben wel een voorraadje blikgroenten en water ingeslagen. Wij hoefden niet bij de supermarkt in de rij te staan voor een paar flessen water, we hebben genoeg water op voorraad voor de komende dagen.
Wij zijn toevallig een beetje voorbereid op dit scenario. Er komt geen prepper-lifestyle of doemdenker-scenario aan de pas. Maar gewoon een keer wat extra water ingekocht en bij een aantal weekboodschappen wat extra groenten in blik, zeker als het in de aanbieding is.
Als deze situatie achter de rug is, kan ik de voorraad water weer aanvullen en wat extra jerrycans erbij doen. Ik merk nu dat inwoners van Utrecht niet echt zijn voorbereid op deze situaties. Daarom wil ik dat wel zijn en vooruit denken. Laat dat nu ook de campagne zijn die de overheid binnenkort start.
Gewoon even niks doen
Het waren me de dagen wel. Een dag of 10 geleden schreef ik nog over mijn vervelende hoest. Dat bleek dus een fikse griep te zijn. Inmiddels ben ik weer aardig opgeknapt, wat bij mij onherroepelijk zorgt voor het gevoel “Ik moet even catch-up spelen met de rest van de wereld want ik heb ziek op bed gelegen” wat zorgt dat ik te snel weer te hard van stapel loop, waardoor die griep die wel weg was maar oh nee toch nog wat sluimerde, iets meer op de voorgrond kwam. Waardoor ik niet echt beter ben geworden maar wel goed mobiel genoeg om “dingen te doen”…
Affijn, de komende drie dagen doe ik even niks.
Nadat ik vond dat ik weer beter genoeg was om onder de mensen te komen, sloot ik direct aan bij de Pilot Informatie Autonomie, die Martijn Aslander is gestart. Samen met een groep eigenwijze, slimme, lieve, creatieve mensen uit het Digitale Fitheid netwerk gaan we 6 maanden aan de slag voor en met verschillende overheidsorganisaties. Om, zoals Martijn het zegt, informatieoplossingen te verkennen die een groot deel van de functionaliteiten van huidige logge systemen bieden. Maar die systemen zijn verbonden met BigTech aanbieders in de Verenigde Staten. Dat moet anders kunnen. Wat zijn de oplossingen om betere datakwaliteit te bieden, veiliger lokale opslag, hogere machineleesbaarheid en een hogere gebruikerstevredenheid? Een enorm uitdagende klus waar we samen met overheidsmedewerkers aan de slag gaan.
Focus mode
Afgelopen dagen zat ik ook niet stil. Ik zat bij Wonders of Work om in focusmode interviews uit te werken voor Creative Notes. De automatische transcripties bieden bij nader inzien minder context en minder correcte teksten dan ik had gedacht. Ik merk dat ik met terugluisteren, -lezen en zelf direct notities maken een stuk betere output krijg. Win ik tijd met AI transcripties? Nou nee dus. Ik luister elk interview wel op 1,5 - 2 keer de snelheid, dat vind ik prettiger, maar ik luister ze toch weer allemaal opnieuw. Sowieso leuk om ook de evolutie in die gesprekken mee te maken. Het is een intensieve klus, in de loop van de middag ging de energie er behoorlijk uit bij. Gelukkig kon ik ’s avonds naar Tai Chi. Even focussen op mezelf, mediteren en tot rust komen.
Bouwsector
Woensdag al weer vroeg op, want ik ga eerst stemmen en dan naar het DigiGO-event. Een dag in Bussum, gericht op digitaal samenwerken in de Gebouwde Omgeving. Het evenement is vanuit de bouwsector, een domein dat ik nog totaal niet kende en nieuwsgierig was hoe het daar is gesteld met de digitale vaardigheden, inzet van AI en nieuwe technologie.
Dat was ontnuchterend.
Enerzijds zie ik enorme interessante cases met drones die gebiedsplannen maken, of een product als Struck. Een AI-gedreven bibliotheek voor alle bouwwet- en regelgeving in Nederland. Hiermee kun je heel accuraat en actuele informatie krijgen over bouwvergunningen. Iets wat in de sector vaak veel tijd, geld en mankracht kost.
Maar de sector is er nog compleet niet mee bezig. Lokke Moerel (Morrison & Foerster) en Leontien de Waal (ABN Amro) hielden het publiek een spiegel voor. De bouw- en constructie-industrie loopt achter op de digitale transformatie en inzet van AI. Slechts 11% van de industrie maakt gebruik van AI-technologieën. Er is dus nog een wereld te winnen.
In gesprekken tussen de sessies door werd me duidelijk dat het nog altijd om een redelijk conservatieve industrie gaat, er een groot verschil is tussen gebruik op de bouwplaats en op de kantoren, en dat er simpelweg te veel onderlinge concurrentie is om data en inzichten met elkaar te delen.
Het werd een intensieve dag vol nieuwe informatie voor me. ’s Avonds wil ik vroeg naar bed, maar de exitpolls houden me bezig. Half slaperig kijk ik naar de grafieken, ik verwonder me over de reacties van partijleiders en vraag me af wat ik donderdag voor mijn kiezen krijg. Want ik ga stemmen tellen!
Stemmen tellen
Donderdag 8:00 uur meld ik me bij de Jaarbeurs hal 4 als Tafelleider CSO. Als tafelleider ben je eindverantwoordelijk voor de gang van zaken van een teltafel. Ik stuur vier tellers aan de teltafel aan. Samen met hen turf ik de stemmen per kandidaat, controleer deze en zorg dat alles geordend gaat. Uiteindelijk moet alles worden geteld, gcontroleerd en worden ingevuld op de processen-verbaal. Samen met de controleurs ben ik verantwoordelijk ervoor dat het proces-verbaal juist is ingevuld, waarmee de stemmen op individuele kandidaten zijn vastgelegd. Dat is niet niks, zeker gezien de huidige stand in de peilingen.
Het was mijn vuurdoop bij zo’n proces en enorm leuk om te doen. Het openen van de stembussen, het verdelen van de enorme rollen met stembiljetten, mijn eigen schaduwboekhouding bijhouden van de tellingen, doornemen van het proces-verbaal van de stembureaus, met alle opmerkingen, opvallendheden en tellingen. Met zo’n 500 mensen in de hal tellen we de hele dag door de enorme stembiljetten op kandidaat niveau. Natuurlijk gaat niets vlekkeloos. Er zijn telverschillen, onduidelijkheid over het proces, vragen bij invullen van het proces-verbaal. Maar om 17:00 hebben we een deel van de stembussen uit Utrecht geteld en gecontroleerd. Mooi werk. Verantwoordelijk werk. En heel precies werk. Ik hoorde het vaker die dag, het is belangrijker dat je nauwkeurig werkt dan dat je snel werkt. Je wilt eer van je werk, het moet kloppen. Dus al is er een telverschil van één stem, dan ga je het dubbelchecken met elkaar. Of dat nu om een van de grootste partijen gaat of om de middenmoot. We zijn met vijf personen maar een klein deel van de enorme machine die bij zo’n verkiezing komt kijken, maar wij willen dat het tellen goed en nauwkeurig gebeurt.
Cowboys
Maar na al die dagen die cognitief veel van me hebben gevraagd, kun je je voorstellen dat de koek wel op is. Eenmaal thuis wilde ik weinig meer doen dan lekker op de bank hangen en het laatste seizoen van de serie Yellowstone kijken. Om rustig weg te soezen bij de natuurbeelden van de staat Montana en het geromantiseerde leven van de cowboys.
Vandaag? Niets. Dit van me af schrijven. Lekker wat lezen. Wandelen. Niks doen. Rusten.
Hoe AI me helpt om mijn boek te structureren (zonder het voor me te schrijven)
Wat heb ik een hekel aan een blanco pagina. Want waar begin je als je wilt schrijven?
Inmiddels heb ik een manier om mijn ideeën eenvoudiger van hoofd naar papier te krijgen en daarna een beter startpunt te hebben om te gaan schrijven. Alsof ik een paar startkabels aan mijn artikel heb gekoppeld.
Ik werk aan een boek over hoe creatieven papieren notities gebruiken in hun werk. Een van de hoofdstukken gaat over Personal Knowledge Management, oftewel PKM. En daar had ik veel over te zeggen.
Eigenlijk wel erg veel, zo bleek.
Van spraak naar chaos
Maar ik wist niet goed waar ik wilde beginnen. Ik had een structuur voor het hoofdstuk nodig, terwijl ik tegelijk allerlei losse zinnen en gedachten uit mijn hoofd wilde halen.
Stap 1: Ik besloot met behulp van Wispr Flow (een tool dat gesproken woord omzet in geschreven tekst) om al die teksten gewoon in te spreken. Ik begon te praten over verschillende observaties uit de interviews, quotes van anderen, mijn eigen mening over een aantal PKM systemen, losse ideeën die ik in de tekst wilde.
Alles vloog door elkaar. Het mooie aan Wispr Flow is dat het heel goed een transcript van je gesproken tekst kan maken. Dat transcript sprong echt alle kanten op. Van Zettelkasten naar architecten en tuiniers, van screenshots naar mappenstructuren, van een quote van Herbert Van Hoogdalem naar de tijd die de gemiddelde schermwerker kwijt is aan zoeken naar documenten.
Een hoop goed materiaal maar nog geen structuur.
Stap 2: Ik had hulp nodig om er een verhaal van te maken. Ik wil niet dat die hulp voor me schrijft, dat kan ik prima zelf. Maar om ordening aan te brengen, om mee te brainstormen naar mogelijke structuren.
De eerste structuur
Ik geef alle tekst aan Claude en vraag om een eerste indeling op basis van de teksten en de achterliggende documenten die het al heeft over dit hele project. Ik heb in Claude een project aangemaakt waar ik relevante documenten voor mijn boek als kennisbank opsla en met een specifieke systeemprompt mee kan laten denken. Binnen een paar minuten hadden we een eerste opzet
- Wat is PKM?
- De drie pijlers van PKM
- Waarom zou je iets aan PKM doen?
- Persoonlijke benaderingen (architect/tuinier/bibliothecaris)
- Principes en regels van PKM
- De brug naar papier
- Wat creatieven ons leren
- Hoe begin je met PKM?
Zo op het eerste gezicht was het netjes en logisch opgebouwd. Maar toch miste ik nog wat.
De discussie
In een discussie met Claude waarin we divergeren en convergeren kwam het idee om een overzicht van PKM systemen te schrappen. Het maakt het hoofdstuk te theoretisch, te druk. Maar tegelijk zag ik wel een boek voor me dat visueel aantrekkelijk is om door te bladeren. Een koude lijst van systemen is inderdaad niet verdomd sexy. Een serie indexkaarten met geschreven uitleg over die systemen? Tastbaar en visueel, precies wat dit boek nodig heeft. Elke indexkaart heeft een uitleg over GTD, PARA, Zettelkasten en andere systemen.
Stap 3: We discussiëren verder. Ik wilde meer systemen, Claude wilde juiste korter. We kwamen tot een prima compromis waar de kaarten blijven, in een specifieke vorm en waar we nog een andere dimensie vinden om de systemen een plek te geven.
De juiste lengte
Ondanks de extra kaarten moet dit wel een kort hoofdstuk zijn. Het is meer een overgangshoofdstuk voor mensen die PKM nog niet kennen. Die een eerste kennismaking krijgen met de mogelijkheden en de verschillende vormen. Zonder dat het een complete verhandeling wordt óver PKM, dat is namelijk niet de primaire rol van het boek.
Dat veranderde weer alles in onze brainstorm. We maakten sommige secties korter, andere verdwenen bijna. Ik liet de focus verschuiven van uitleggen naar uitnodigen en van theorie naar herkenning.
Van structuur naar werkbestanden
Stap 4: OK, ik had nu een structuur. En ik had ingesproken teksten. Nu kon ik Claude weer aan het werk zetten. De processor kracht van een machine is beter in bepaalde klussen dan ik dat ben. Ik liet Claude alle ingesproken teksten verbatim in de structuur plakken. Claude Niets werd herschreven, alles bleef ruw zoals ik het had ingesproken. Quotes, halve zinnen, spreektaal, dubbele ontkenningen, het kreeg allemaal een plek in de structuur.
Claude maakte negen bestanden voor me in Obsidian. Eén master document met transclusie-links naar acht losse bestanden. Vervolgens per sectie één bestand, zodat ik per onderdeel kan werken zonder dat ik door alle teksten hoef te scrollen.
Elk bestand heeft onderaan notities: wat moet herschreven, wat ontbreekt, welke bronnen moet ik checken. Een apart instructiedocument legt uit hoe alles werkt en wat de status is. Zo maak ik een handleiding voor mijn eigen werkwijze en hoef ik na een week griep niet diep na te denken waar ik was gebleven en hoe de bestanden zijn gestructureerd.
Als ik er verder over nadenk, is het ergens wel grappig dat ik voor een boek over analoog werken vooral digitale hulp gebruik om de chaos te ordenen.
Zelf doen
Stap 5: Nu ga ik schrijven. Het echte schrijven. Ik hoef niet meer te staren naar een lege pagina of door chaos te worstelen. Samen met de machine maak ik een structuur. De ruwe tekst is verdeeld. Ik weet wat er nog moet gebeuren. Ik kan aan de slag. De startkabels hebben hun werk gedaan.
Het LLM heeft dit hoofdstuk niet geschreven. Het helpt me om te zien wat er al was en hoe ik het kon ordenen. De rest is aan mijn eigen creatieve intelligentie.
En dat is precies hoe ik het wilde.
Happy First Pearl Jam Concert Day!
Vandaag is het 35 jaar geleden dat een nieuwe band op het podium klom van de Off Ramp Cafe in Seattle. Ze waren pas een week bij elkaar. De zanger kende ze van een demo-tape die via-via in zijn handen was gekomen. Zijn stem en songteksten zorgden dat de rest van de nieuwe band hem direct lieten overkomen uit San Diego, de studio in duiken en 11 nummers opnemen. De set heeft slechts 7 nummers, waaronder dat ene nummer dat ze wereldfaam gaf. De band heette toen nog Mookie Blaylock, pas na een half jaar spelen ze onder hun nieuwe naam, Pearl Jam.
Is er videomateriaal? Natuurlijk is er videomateriaal. In verschrikkelijk slechte kwaliteit, maar de audio is prima. Onderga zelf hoe 299 mensen in een kleine bar voor het eerst het nummer Release horen. Het eerste nummer dat de band speelt tijdens hun debuut. Het is kippenvel.
Hoest
Ziek zijn is zo’n gedoe. Ik lig al twee dagen thuis op apegapen. Compleet geveld door de griep. Met enorme hoestbuien die me weer doodmoe maken. Ik liep al een paar weken met “een hoestje” rond, maar ik dacht dat die wel zou overgaan. Je weet wel, zo’n hoestje die je hebt na een paar weken goed op stap gaan toen je 25 was. Helaas ga ik niet meer op stap op die manier en gaat het hoestje niet als vanzelf weg. Het hoestje heeft besloten zich verder te manifesteren tot een full grown knetterende kriebelhoest. Met alles wat er bij komt. Het zal de leeftijd zijn in plaats van de leefstijl. Want juist door mijn PSC probeer ik zo goed en gezond mogelijk door het leven te gaan. Natuurlijk, soms gaat er een frietje mayonaise in, pizza moet kunnen en ik hou van de broodjes bij Amazing Oriental. Maar mijn leefstijl is wel veranderd de afgelopen jaren. Het is allemaal een stuk gezonder.
Helaas denkt mijn hoest daar anders over.
Tussen die twee zinnen zat trouwens 20 seconden, omdat ik even dubbel lag van het hoesten. Ik weet dat ik er weer een paar minuten tegen kan nu, dus ik moet doortikken.
Het is ook niet dat ik het echt verborgen kan houden. Ik stond vanochtend bij de apotheek om een nieuwe fles Nattermann Bronchicum Extra Sterk te kopen. Al hoestend sta ik bij de kassa. De apotheekmedewerkster kijkt naar de hoestdrank, ziet mijn gezicht en zegt: “Zo, jij hebt ook een kort nachtje gehad door het hoesten he?” En bedankt.
Het is wel zo. Het zijn hazeslaapjes die ik doe. Ook overdag. Terwijl ik wat eenvoudige Youtube video’s kijk en Seinfeld weer opnieuw ben gestart. Lezen en diep denken lukt me op dit moment niet. Het is wat het is.
Ik heb alle videocalls en afspraken voor deze week afgezegd (Sorry Elja!) om echt op te knappen. Komende vrijdag start de Pilot Informatieautonomie vanuit de Digitale Fitheidsacademie en daar wil ik fit voor zijn. Wish me luck!
Paper Trails Weekoverzicht (13 oktober-19 oktober)
De manflu. Het is echt een ding. Dit weekend is die er hard bij me ingevlogen. Ik liep al weken te hoesten en te kuchen, maar op dit moment zit ik met een overload gemberthee, mandarijn en paracetamol stilletjes op de bank. Een korte editie dus!
Lees je dit voor het eerst, welkom! Mijn naam is Frank Meeuwsen en ik ben in mei 2025 gestart met een onderzoek/project/boekidee rondom het vraagstuk “Hoe gebruiken creatieve professionals een papieren notitieboek als startpunt voor hun creatieve werk, en welke patronen zijn daar te ontdekken die voor andere kenniswerkers interessant en inspirerend zijn?” Je kunt hier alle details lezen. In dit weekbericht praat ik je bij over de voortgang en wat er aan komt.
Ik kan na de editie van vorige week nog weinig vooruitgang melden. Woorden zijn geschreven, schema’s zijn gemaakt, ideeën zijn bedacht. Maar door de sluimerende griep ging alles op een tempo dat ik niet gewend ben.
Deze week had ik nieuwe afspraken met mensen in mijn netwerk om ze bij te praten over mijn trainingen en workshops. De wereld van AI gaat in een stroomversnelling, iedereen wil iets met AI, en ik kan daar uitstekend bij helpen. Met kennis, ervaring en praktische workshops.
Vrijdagavond zat ik met Martijn Aslander in een restaurant aan de Utrechtse gracht. Het doel, een plan maken voor nóg een boek wat we samen maken de komende tijd. We wilden wat vaart maken en hadden pen en papier nodig. In plaats van in de tas te duiken vroegen we de serveerster of we haar opschrijfboekje mochten gebruiken. Verbaasd en geamuseerd gaf ze haar schrijfblokje en nam onze bestelling op. Uit haar hoofd.
Terwijl we wachten op het eten brainstormen we het boek “Verder met Obsidian” bij elkaar. Onze gezamenlijke kennis over de app en de uitgebreide mogelijkheden gaan we samenballen in een boek. Dat zal begin 2026 verschijnen. Snel dus.
Hoe verhoudt het zich tot mijn eigen CreativeNotes project? We hebben afgesproken dat ik het leeuwendeel van de tijd aan mijn eigen boek werk en voldoende aandacht geef aan Verder met Obsidian om het vooruit te brengen. Het mag niet zo zijn dat dit kannibaliseert op CreativeNotes, de praktijk zal uitwijzen hoe we dit doen. Inmiddels hebben Martijn en ik genoeg samengewerkt om hier een goede vorm in te vinden.
Op de Digitale Fitheid meetup was een speciale gast. Eva. Zij is een humanoid robot uit China die kan praten, lopen, spelen en vrij bewegen. Samen met trendwatcher Vincent Everts liep ze over Hoog Catherijne, met veel bekijks van het winkelende publiek. Kinderen renden er op af om een high five te geven, ouders hielden wat afstand en de beveiliging van het winkelcentrum wist niet goed wat ze er mee aan moest. Een bijzondere robot met genoeg praatjes.
Dit was de week van 13 oktober - 19 oktober. Tot volgende week! Eerdere weekberichten lees je hier op de site.
Paper Trails Weekoverzicht (6 oktober-13 oktober)
Sinds het interview met Yuri Veerman (zie de vorige editie) ben ik gestopt met alle interviews en gesprekken. Na zo’n 20 creatieven te hebben gesproken is het tijd om het net op te halen en aan de slag te gaan. Wat betekent dat voor dit weekbericht?
Lees je dit voor het eerst, welkom! Mijn naam is Frank Meeuwsen en ik ben in mei 2025 gestart met een onderzoek/project/boekidee rondom het vraagstuk “Hoe gebruiken creatieve professionals een papieren notitieboek als startpunt voor hun creatieve werk, en welke patronen zijn daar te ontdekken die voor andere kenniswerkers interessant en inspirerend zijn?” Je kunt hier alle details lezen. In dit weekbericht praat ik je bij over de voortgang en wat er aan komt.
Eerlijk gezegd, ik weet het niet zo goed.
Is het interessant om hier wekelijks te melden hoeveel woorden ik heb geschreven? Dat ik met een boekvoorstel bezig ben voor een uitgever? Dat is namelijk de huidige situatie. Een paar dagen per week bestudeer ik de interviews, lees ik wetenschappelijke onderzoeken opnieuw, blader ik door mijn eigen notities en schrijf ik.
Schrijvers met eigen nieuwsbrieven zoals Jillian Hess en Austin Kleon, zij blijven werk delen wat niet altijd direct met hun boeken te maken heeft, maar wel met het onderwerp. Austin Kleon laat op Instagram zien hoe hij zijn nieuwe boek print op een oude laserprinter, om het vervolgens te redigeren. Jillian Hess deelt wekelijks notitieboeken van schrijvers, dichters en kunstenaars die ze onderzoekt.
Wat zou je hiervan willen zien of lezen, zonder dat ik al hele hoofdstukken online deel met jullie? Hoe zorg ik dat jij, mijn gewaardeerde lezer, geïnteresseerd blijft in het onderwerp terwijl ik in relatieve rust door kan werken aan het eindresultaat? Suggesties zijn welkom. Ik denk er zelf ook nog over na terwijl ik vandaag wat links en ideeën deel met je.
Terwijl ik werk aan het boek ben ik weer gestart als eigen ondernemer. Met mijn kennis van AI, creativiteit en werkprocessen help ik marketingteams in het MKB. In één dag is je team bijgepraat over de mogelijkheden van AI in hun dagelijkse werk én kunnen ze aan de slag met hun eigen AI assistant. Geen hype, geen bullshit-bingo maar gewoon dat wat werkt. Laat me weten als je interesse hebt om eens te sparren over de mogelijkheden. Meer vind je op frankmeeuwsen.com
Vandaag start de gratis Sketch Your Mind conference. In deze 5 dagen kun je interactieve sessies verwachten van onder andere PKM-experts Nicole van der Hoeven, Nick Milo, Jorge Arrango en de organisator Dr. Zsolt Viczian, PMP. Zsolt is eveneens de maker van de Excalidraw plugin voor Obsidian, waarmee je een virtueel canvas krijgt om je notities te verrijken en verduidelijken met visuele elementen. De webinars vinden plaats tussen 16:30 en 22:00 Nederlandse tijd en na registratie heb je de mogelijkheid om de sessies nog terug te kijken. Registreer je gratis voor de Sketch Your Mind Conference en schuif vanavond aan!
Sublime is de balans tussen je persoonlijke bibliotheek en een publieke markt van ideeën. Je slaat één idee op, en je krijgt er honderden voor terug door de gerelateerde notities.
Is Sublime een note-taking app? Nou nee. Is het een creatief moodboard van visuele ideeën? Nee, niet echt.
Een Idea Capture System? Ja, misschien is dat het wel.
Vrijdag 17 oktober laat ik bij de Digitale Fitheid meetup (10.00 - 17.00 uur, Wonders of Work Utrecht) zien hoe Sublime je nieuwe ideeën geeft, waarom het visuele canvas zo sterk is en hoe jouw verzameling een springplank is om je AI Agent te inspireren. En wat Sublime als bedrijf voor mij zo speciaal maakt.
Na vrijdag ga je creatiever over je kennis denken, met Sublime.
Een van de charmes van tools als Obsidian is het blanco canvas. Je kunt je eigen systeem maken op de manier zoals jij wilt en in de vorm die jou aanspreekt. Eigenlijk net als met een nieuw Bullet Journal of een EDC (Every Day Carry) notebook. Toch is er een probleem met de PKM-systemen die je voor het eerst opstart en een tijdje gebruikt. Het zijn datadozen. Je stopt er vanalles in maar je moet zelf ontdekken hoe je de juiste informatie op het juiste moment in de juiste vorm er weer uit krijgt. Na een periode zal je PKM tool vol zitten met losse notities, onduidelijk wat waar is te vinden, een paar experimenten met tags, categoriën, folders en templates. Maar nog geen echt systeem. De software doet het niet voor je. Menig PKM enthousiasteling zal nu schuimbekkend schreeuwen naar het scherm: “dat kun je eenvoudig zelf maken met dataviews en bases en AI en plugins!"
Klopt. Als je je prettig voelt om daar mee aan de slag te gaan. Het is nog niet zo eenvoudig voor iedereen.
Ankur Sethi vergelijkt zijn PKM software-wensen met de Spotify startpagina. Deze wordt algoritmisch samengesteld op basis van je luistergedrag. Niet alleen wat je gisteren luisterde, maar ook 3 maanden geleden. Je krijgt aanbevelingen voor nieuwe albums en artiesten, gebaseerd op je bibliotheek.
Is dat systeem perfect? Verre van. Het algoritme staat onder invloed van populariteitcijfers, nieuwe artiesten die door een platenmaatschappij naar voren worden geschoven, keuzes vanuit het Spotify curatie team en zo meer. Maar het principe moet toe te passen zijn op je eigen lokale software.
Wat heeft dit met notitieboeken en analoge tools te maken? Best veel. Daar loop je tegen dezelfde beperkingen. Welke notitie heb je in welk boek gezet? Hoe vind je de ideeën terug? Welke notities hebben met elkaar te maken? Op papier is dit nog moeilijker te realiseren, al biedt de Zettelkasten methode wel een richting. Hier wil je wel een meer directe koppeling met de digitale wereld, zoals ik al eerder beschreef. Algoritmes en rekenkracht helpen je met het terugvinden, aanbieden en linken van bestaande informatie. Jouw creativiteit en curatie zorgt voor de eerste schifting en wát je schrijft of opslaat.
The easiest way to draw on the train is to make lots of little train windows and fill them in. It’s even easier to draw the view if you’re in a tunnel.
Andrew James
Dit was de week van 6 oktober - 13 oktober. Tot volgende week! Eerdere weekberichten lees je hier op de site.
Vertraagde reacties
Nou moe! Ik vond het al zo gek dat ik helemaal geen reacties meer zag binnenkomen. Nu is dat Cusdis systeem verre van ideaal. Zeg maar gerust dat het zwaar ruk is. Maar ik heb nog altijd geen goed alternatief dat werkt met micro.blog. Misschien moet ik maar zelf iets vibe-coden en zelf hosten. Zoals ik in februari al roeptoeterde. En niet deed.
Maar nu zie ik dat ik al twee maanden aan reacties achterloop om goed te keuren! Normaal krijg ik daar direct mails van binnen, dat gebeurde al een tijd niet meer. Damn. Dus excuses Bakkel, Roy, Erik, Lode, MarsDude, Martijn, Jan, Aukje, Robert, Marco, Robert, Geffrey, Mascha, Bob en Sappelen! Dank voor jullie reacties en mijn excuses dat ze zo lang niet zichtbaar waren!
Driemaal Japan door andere ogen
Afgelopen dagen volgde ik oud-TMG-collega Marion Strumpel (uit het vorige freelance tijdperk) terwijl ze in haar huidige rol als marketing director van een gamestudio in Japan is. Eerst een paar dagen op een gamebeurs en nu gaat ze full-out in de pretparken van Disney, Nintendo, Universal en alles wat maar met games en popcultuur te maken heeft. Het is machtig om haar Instagram stories en Highlight verzamelingen te zien. Maar ja, Instagram Stories dus ik denk dat je moet inloggen om het sowieso te bekijken? Nou, succes daarmee, geen idee hoe dat werkt als je haar niet volgt.
Nee dan Erik Visser die in hetzelfde land is en je via zijn blog bijhoudt van zijn fietsavonturen met zijn zoon. Geen Pokemon, Super Mario en hysterische pretpark-blingbling, wel een kant van Japan die je zelden ziet. Het gewone, het normale. Het doorgaanse. Tenminste, als Erik nog in Japan is? Want zijn laatste post is al weer van eind september. Ik vind het heerlijk om Erik’s oprechte verwondering en overpeizingen te lezen. Inclusief zijn sterrensysteem, een directe verwijzing naar de oude klassieker Recensiekoning. Erik’s avontuur doet me denken aan de enorme wandelingen die Craig Mod maakte door Japan. Craig maakt van elke wandeling een apart nieuwsbrief project. Zo wandelt hij nu tussen twee bergen. 200 Kilometer heen en terug.
Zo zie je maar, lui hangend op de bank op een donderdagavond, onderdompelen in het Japanse. Heerlijk!
Inmiddels draait alles op het nieuwe subdomein en volgens mij (??) zijn er geen grote problemen ontstaan. Het bezoek is nog hetzelfde als de afgelopen 90 dagen als ik zo snel naar wat cijfers kijk. Fijn.
Op een of andere manier geeft dit nieuwe subdomein me ineens weer de ruimte om wat vrijer en losser te schrijven. De afgelopen tijd voelde het dat ik hier moest schrijven van mezelf over waar ik mee bezig ben sinds ik bij Kaliber weg ben. Hoe het met het boek gaat. Wat ik allemaal vind van dat AI gedoe. Hoe PKM de wereld verandert.
Grootse gebaren.
Het zijn de golven waar dit blog al jaren op dobbert. Dan weer grootse artikelen, (te) lang over nagedacht. Dan weer kleine flodders. Snelle links. Een vlugschrift. Een floebertje. Daar kan je als lezer behoorlijk hopeloos van worden toch? Wat wíl die Meeuwsen nou toch met zijn online aanwezigheid? LLM-spiders kunnen er ook geen chocola van maken. Want hoe moeten zij nu in hun vectordatabase straks het woord floebertje aan chocola knopen, omdat dat zo dicht bij elkaar staat in dit artikel? Tja! Vraag je ChatGPT…Oh even! Noem ChatGPT alsjeblieft geen Chattie, Chappie, Giepie, Chat of een ander koosnaampje. Het zijn verdomme servers in donkere afgesloten ruimtes, geen gezellig knuffeldier.
Goed, vraag je ChatGPT om een recept voor chocoladetaart, wat weer stom is want daar zijn zoekmachines beter in, krijg je bij de ingrediënten ineens “floebertje” te zien?
Dat woord bestaat dus nu he. Zoekmachient maar eens op het woord floebertje, is nú (donderdag 9 oktober 14:36) nog niet te vinden. Binnenkort wel. Na indexatie etcetera etcetera. Zoals ik Blogdrift al eens de wereld in heb geholpen.
Terug naar dat dobberen. Het is dus weer prettig hier. Kleiner. Micro. Dat is fijn. Op het hoofddomein staat nu de professionele kant. Hier kan het weer meer spielerei worden. Maar goed, werk moet ook weer niet teveel op werk gaan lijken. Dus ik voorzie nog wel een crossover. Bepaalde blogposts hier die daar zijn gelinkt. Maar genoeg zal niet gelinkt zijn. Iets met dat deze digitale tuin prima een beetje verborgen mag blijven.
Het had wat DNS voeten in aarde, maar het lijkt nu toch te zijn gelukt. Deze site is nu te vinden onder blog.frankmeeuwsen.com en de RSS feed wordt automatisch doorgezet. In mijn FreshRSS tenminste. Ik ben benieuwd of dit ook bij andere feedreaders goed gaat?
Inmiddels ben ik al weer een paar uur bezig om een kleine WordPress site op het domein frankmeeuwsen.com te plaatsen, deze blog te verplaatsen naar blog.frankmeeuwsen.com en de RSS feed goed door te sturen. Dat leien dakje is behoorlijk lek en heeft onverwachte zwakke plekken. Het is altijd weer meer gedoe dan je denkt…
Verhuizing van de site
Als je de komende dagen deze site ineens kwijt bent in je feedreader of browser, dan heb ik toch ergens een foutje op het internet gemaakt. Sorry alvast.
Ik leg nu de laatste hand aan een nieuwe professionele site voor dit domein. Ik ben sinds 1 oktober weer officieel zelfstandig ondernemer volgens de Belastingdienst en KVK, onder de naam frankmeeuwsen.com. Dat betekent dat dit blog gaat verhuizen. Want op dit domein bouw ik een eenvoudige landingspagina met mijn diensten en services. Dit blog gaat de komende tijd naar blog.frankmeeuwsen.com. Dat domein werkt nu nog niet trouwens.
Wat ik ga doen? Ik zorg dat marketingcommunicatie teams binnen het MKB creatief en effectief met AI kunnen werken. Door middel van een eendaagse workshop kunnen teams snel starten en direct eerste resultaten boeken.
Mijn kennis en ervaring op het snijvlak van Persoonlijk Kennismanagement, digitale vaardigheden en AI komen zo samen. Mijn aanpak is zonder alle hype en bullshit-bingo. En ik vertel je net zo goed wat (nog) niet werkt.
Ik ga de URL van de RSS-feed eveneens automatisch redirecten naar het nieuwe adres, ik hoop dat het allemaal goed gaat. Zoals het er nu naar uit ziet zal dit allemaal uiterlijk zondag gaan gebeuren. 🤞
Paper Trails Weekoverzicht (14 september-27 september)
Nou, dan ben je ineens een week ziek en schiet zo’n weekoverzicht er gewoon bij in. De agenda zat ook niet zo heel erg vol. Ik heb de afgelopen week maar één interview kunnen doen, daar vertel ik zo meer over. Een ander interview kon helaas niet doorgaan.
Lees je dit voor het eerst, welkom! Mijn naam is Frank Meeuwsen en ik ben in mei 2025 gestart met een onderzoek/project/boekidee rondom het vraagstuk “Hoe gebruiken creatieve professionals een papieren notitieboek als startpunt voor hun creatieve werk, en welke patronen zijn daar te ontdekken die voor andere kenniswerkers interessant en inspirerend zijn?” Je kunt hier alle details lezen. In dit weekbericht praat ik je bij over de voortgang en wat er aan komt.
Daarom in dit weekoverzicht wat artikelen die mij opvielen de afgelopen tijd en die ook met het onderwerp rondom CreativeNotes te maken hebben en een tip voor een webinarserie.
Het had wat voeten in de aarde, met name door onze vakanties en mijn griep, maar afgelopen week interviewde ik Yuri Veerman. Yuri is kunstenaar en ontwerper, in zijn werk behandelt hij politieke en maatschappelijke onderwerpen.
Yuri gebruikt veel notitieboeken! Hij heeft altijd wel een notitieboekje bij zich en schetst en schrijft het liefst in zijn favoriete café. Zijn notities laten zien hoe hij zijn ideeën ontwikkelt, waar woorden, termen en zinnen een weg vinden door verschillende versies. Een vrij wachtmomentje is voor Yuri al een reden om wat in zijn notitieboek te schrijven of te schetsen.
Ik vind het vervelend als ik iemand anders in mijn notitieboek laat schrijven. Want dat is dan een handschrift dat niet van mij is…
Zijn notitieboeken zijn persoonlijke plekken waar hij al zijn gedachten en ideeën kwijt kan. Dat betekent niet dat ze een heilige status hebben. Yuri kan prima verder gaan in een notitieboek waar hij 5 jaar geleden in stopte. Als het boekje vol is, verdwijnt het ergens in zijn huis, opgeborgen om misschien ooit eens terug te vinden. Ik vind het een interessante gedachte dat zijn notities zo’n tijdelijke maar belangrijke functie hebben. Zijn notitieboeken zijn meer dan tijdelijke opslag van korte aantekeningen, ik zie een verzamelplaats aan ideeën, ontdekkingen en gedachtenkronkels. Maar is het notitieboek vol , dan verliest het dat belang als ideeënopslag, ook voor de toekomst.
Een aantal van Yuri’s notitieboeken, met links zijn huidige oranje Leuchtturm 1917 boek. In het opengeslagen notitieboek er naast zie je een voorbeeld hoe hij de tekst voor een poster langzaam ontwikkelt. Door kleine kaders te tekenen, te werken met kleuren en verschillende opbouw. En tegelijk schrijft hij rondom de kaders allerlei andere zinnen en herhalingen. Herhaling als afbakening maar wel de vrijheid houden om er van los te breken.
Natuurlijk is er altijd de Polaroid.
Recent ontdekte ik het boek “Piet Oudolf aan het werk” met fantastische fotografie én schetsen van de tuin- en landschapsontwerper Piet Oudolf. Hij heeft onder andere The High Line in New York ontworpen, de tuin bij restaurant Noma in Kopenhagen en de Vlinderhof in het Maximapark in Utrecht. Oudolf begint zijn projecten met uitgebreide schetsen met lijnen, bolletjes, kleuren en eigen legenda’s. Het zijn de technische en praktische plannen voor de aanleg van de tuin, maar door de tijd transformeren ze naar individuele kunstwerken. Tot 30 november kun je in de Kunstkerk te Dordrecht een aantal van deze tekeningen in levende lijve bekijken, evenals Oudolf’s nieuwste tuin voor de ingang van de Kunstkerk.
Van 13 tot en met 17 oktober kun je online deelnemen aan de gratis Sketch Your Mind conference. In deze 5 dagen kun je interactieve sessies verwachten van onder andere PKM-experts Nicole van der Hoeven, Nick Milo, Jorge Arrango en de organisator Zsolt Viczián. Zsolt is eveneens de maker van de Excalidraw plugin voor Obsidian, waarmee je een virtueel canvas krijgt om je notities te verrijken en verduidelijken met visuele elementen.
De webinars vinden plaats tussen 16:30 en 22:00 Nederlandse tijd en na registratie heb je de mogelijkheid om de sessies nog terug te kijken.
Registreer je gratis voor de Sketch Your Mind Conference op 13 - 17 oktober.
Meerdere lezers mailden me het artikel van Eleanor Konik: The Konik Method for Making Analog Notes. Dank je wel! Ze schrijft een uitgebreid en waardevol artikel hoe ze balanceert tussen analoge en digitale notities. Eleanor geeft je geen model of framework, maar juist een paar mooie tips om met een papieren notitieboek aan de slag te gaan:
- Ontwikkel je eigen consistente esthetiek voor je notities. Dat is belangrijker dan de techniek.
- Oefen je handschrift en stijl met Wikipedia artikelen.
- Of met quotes, als je niet weet wat je moet schrijven.
Focus begint met pen en papier, man. Alles wat daar staat, heeft een causaal verband en een betrekking met het schrijven. Daar begint het. Als het niet geschreven is, als het niet uit mijn hart komt, als het geen geesteskind is, met mijn ziel, dan heeft dat geen focus.
Akwasi in de podcast Jonge Jaren
Japan ❤️ analoge schrijfwaren. Ik wil nog altijd Japan bezoeken, onder andere voor de liefde die zij stoppen in hun papier en schrijfproducten. In deze uitzending van de Japanse publieke omroep zie je hoe enorm groot en divers hun Stationery winkels zijn. Zo is er een winkel met alleen producten voor linkshandige schrijvers, van dagboeken tot lineaal. Maar je ontdekt meer in de uitzending. Je komt langs kunst van potloofschaafsel en gumresten, je ziet hoe captcha’s op de zijkant van schriften verraden of er vellen zijn uitgescheurd. Een interessante innovatie vind ik een omhulsel voor je potlood waarmee digitaal wordt bijgehouden hoeveel je schrijft. Gamification en digitale tamagotchi’s voor kinderen die leren schrijven. 30 Minuten verwondering en verbazing voor de liefde voor stationery in Japan.
Dit waren de weken van 14 september - 27 september. Tot de volgende editie! Eerdere weekberichten lees je hier op de site.
Waarom ik elke ochtend drie pagina's met de hand schrijf
Elke ochtend fysiek drie pagina’s schrijven heeft iets fundamenteels veranderd aan hoe ik de dag begin. Na 100+ dagen met pen en papier ontdek ik dat de traagheid van handschrift precies is wat mijn brein nodig heeft. En dat brengt me op iets wat ik niet had verwacht over onze relatie met digitale tools.
Mijn ochtenden waren al jaren hetzelfde. Wakker worden, telefoon pakken, even snel door berichtjes, misschien wat typen in DayOne, en voor je het weet zit je al vol met de chaos van de dag. Ik schrijf al jaren in DayOne en ik had niet het idee dat ik dat stukje van mijn routine kon veranderen. Maar ergens rondom mei kreeg ik het gevoel dat ik te snel in die ratrace gleed.
Eind mei bezocht ik de Dutch Pen Show in Utrecht. Tussen alle prachtige vulpennen en notitieboeken viel mijn oog op een simpel Midori A6 gelinieerd boekje. Het Japanse merk staat bekend om zijn eenvoud en kwalitatief goede producten. Iets later kocht ik nog een Lamy Safari vulpen, om zo de set compleet te maken.
Op 1 juni begon ik met Morning Pages. Naar het concept van Julia Cameron. Drie handgeschreven pagina’s, elke ochtend.
Van snelheid naar rust
Het eerste wat me opviel was de snelheid. Of beter gezegd, het gebrek daaraan. Na jaren van vlot typen in DayOne moest ik echt gas terugnemen. Mijn gedachten gingen sneller dan mijn pen kon bijhouden. In het begin was dat frustrerend, maar na een paar dagen merkte ik iets interessants.
Door die traagheid kreeg mijn brein meer tijd om na te denken. In plaats van de praktische planningen die ik meestal in DayOne typte, begon er een heel andere stroom van gedachten op te komen. Meer vrije associaties. Zorgen die ik nog niet had uitgesproken. Ideeën die ergens in mijn achterhoofd zaten te broeden. Dromen van de nacht ervoor. Herinneringen aan vroeger. Het was alsof met de hand schrijven een andere frequentie van denken aanboorde.
Een dag zonder ratrace
Na meer dan 100 dagen is mijn ochtend wezenlijk veranderd. Mijn telefoon ligt nu buiten de slaapkamer en is niet meer het startpunt van de dag. Ik sta op, loop naar beneden, pak een kop thee en mijn notitieboek. Ik begin elke pagina met de datum, de tijd en een klein icoon voor het weer. Een zonnetje, wolken met regendruppels, of gewoon bewolkt.
Daarna begin ik met één random zin en vervolgens vliegt het alle kanten op. Soms zijn het was losse gedachten over de dag er voor, soms zijn het zorgen over wat er in ons gezin speelt. Dan weer ideeën voor blogposts of interviews. Ik heb zelfs een keer per ongeluk een halve blogpost geschreven. Vragen aan mezelf. Uitkijken naar een vakantie. Het is echt free flow.
Het bijzondere is dat ik er nu naar uitkijk als ik opsta. Die 15 tot 20 minuten zijn echt mijn moment van rust voordat de dag begint. Ik heb nog geen dag overgeslagen, maar wel twee of drie keer wat later geschreven. Dat voelde niet lekker, alsof ik iets gemist had.
Vorm bepaalt motivatie
Bij de Dutch Pen Show zag ik veel verschillende pennen en notitieboeken. Voor elk wat wils eigenlijk. Je hoeft je niet te conformeren aan wat in de winkels ligt, je kunt compleet je eigen stijl bepalen met zowel notitieboeken als met pennen. Ik geloof echt dat de vorm van je materiaal bijdraagt aan de motivatie om het te gebruiken. Van goed papier tot een pen die lekker schrijft. Als het goed voelt, gebruik je het ook graag.
Dat merkte ik toen ik op een moment een nieuw boekje nodig had maar nog geen Midori had gekocht. Ik pakte een HEMA notitieboek. Een prima notitieboekje, eenvoudig en stevig. Maar het was toch anders. De lijnen waren sterker aangezet, het papier voelde anders en de interlinie was kleiner. Daardoor “klopte” het niet helemaal. Ook toen ik mijn Lamy eens moest schoonmaken maar wel wilde schrijven, pakte ik een Sakura Pigma PN pen. Dat werkte wel, schrijft ook lekker, maar het ritme was anders.
Het is net als met muziekinstrumenten. Een goede gitaar speelt niet automatisch betere muziek, maar het inspireert je wel om vaker te spelen.
Niet PKM, wel creativiteit
De Morning Pages zijn geen onderdeel van mijn PKM systeem zoals mijn Obsidian setup of indexkaarten. Ik verbind deze notities niet aan andere systemen, categoriseer ze niet verder. Maar er ontstaan wel ideeën die ik later gebruik in blogposts of gesprekken. Tijdens interviews voor CreativeNotes praat ik regelmatig over Morning Pages, vooral als de geïnterviewde het concept kent of zelf gebruikt.
Het is meer een creatieve doorstroming dan kennisbeheer. Een manier om de gedachten die ’s nachts zijn blijven hangen op papier te krijgen, zodat ik frisser met de dag kan beginnen.
De patronen in mijn eigen handschrift
Ik maak van elke pagina een foto. Niet om ze direct terug te lezen, maar voor later. Misschien kan ik dankzij sterk verbeterde OCR en lokale AI-modellen, over een tijd patronen ontdekken die ik zelf lezend niet zo snel zou zien. Welke onderwerpen komen steeds terug? Welke zorgen spelen al maanden? Welke ideeën blijven terugkeren?
Ik vind het interessant om te ontdekken wat mijn onderbewustzijn al die tijd probeerde te vertellen.
Voor wie werkt Morning Pages?
Het schrijven van de Morning Pages moet je wel liggen. Het is echt een activiteit waar je aan moet wennen verwacht ik, zeker als je gewend bent aan toetsenborden. Maar ik denk dat het een goed rustpunt is voor mensen die het gevoel hebben dat ze meteen in een ratrace komen ’s ochtends. Of die vol zitten met gedachten die ze ergens kwijt willen. Die 15 tot 20 minuten schrijven geven mij echt de rust om alles op een rij te zetten voordat de dag begint.
Het belangrijkste is wel dat ik de pagina’s schrijf als ik alleen ben. Als er al gezinsleden om me heen zijn met hun eigen telefoons, verhalen en de haast van de dag, dan werkt het niet. Het is voor mij echt een stiltemoment. Ik hoop dat ik dat vast kan houden, ook als de dagen korter worden en het drukker wordt.
Klein beginnen
Als je deze routine eens wilt proberen, begin dan klein. Gebruik een A6 notitieboek, dat is handzaam. En je hoeft ook niet meteen die drie pagina’s te schrijven, maar begin eens met één pagina. Maak je niet druk om je handschrift of als je hand verkrampt. Dat is gewenning. Zoek vooral materiaal dat bij je past. Een Lamy Safari vulpen kost 22,50 euro, extra inktpatronen zijn nog geen een euro per stuk en gaan maanden mee. Mijn Midori A6 gelinieerd kost 12 euro voor 176 pagina’s, dus ongeveer twee maanden schrijven. Dat is het mij waard, maar ik kan niet in de portemonnee van een ander kijken. Probeer het gewoon eens 10 dagen en kijk wat je ervan vindt. Misschien ontdek je, net als ik, dat traagheid soms precies is wat je brein nodig heeft.
Paper Trails Weekoverzicht (7 september-14 september)
Zo is ineens een maand voorbij sinds de laatste update! Nou moe! Heb ik dan stilgezeten? Verre van! Is het boek af? Nou nee, dat ook weer niet. Maar wat heb je dan gedaan? Laat me dat eens op een rij zetten.
Lees je dit voor het eerst, welkom! Mijn naam is Frank Meeuwsen en ik ben in mei 2025 gestart met een onderzoek/project/boekidee rondom het vraagstuk “Hoe gebruiken creatieve professionals een papieren notitieboek als startpunt voor hun creatieve werk, en welke patronen zijn daar te ontdekken die voor andere kenniswerkers interessant en inspirerend zijn?” Je kunt hier alle details lezen. In dit weekbericht praat ik je bij over de voortgang en wat er aan komt.
Eerlijk is eerlijk, het was wel een periode die relatief rustiger was dan de maanden er voor. Na de vorige nieuwsbrief zijn we met het gezin in de auto gestapt en hebben we een paar dagen in Parijs doorgebracht. Wandelen in de prachtige Jardin Luxembourg, Musée D’Orsay bezoeken, een avondbezoek op de Eiffeltoren. En ja, als op een steenworp afstand van je hotel deze fijne papeterie is, wat wil je dan nog meer? Een klein toevluchtsoord voor de papierliefhebber, heerlijk!
Eenmaal terug uit Parijs zou ik direct een aantal interviews doen, maar deze werden helaas verzet om verschillende redenen. Dan zou dit weekbericht wel héél karig worden, daarom heb ik de momenten opgespaard tot nu.
Vanuit de keuken zag ik de stapel notitieboeken al op tafel liggen. We hadden elkaar al uitgebreid gesproken via een videocall, dus ik dook meteen het interview in met Marloes de Vries. Over haar pad van illustrator naar autonoom kunstenaar, hoe ze notitieboeken op verschillende plekken in huis houdt voor verschillende doeleinden.
Over de haat-liefde verhouding met Morning Pages, dat bepaalde notitieboeken alleen specifieke pennen of potloden verdienen. Uit ons gesprek kwamen weer tientallen mooie quotes en parallellen hoe digitale kenniswerkers naar hun werk kunnen kijken. En een polaroid natuurlijk!
Volg Marloes op haar Substack en Instagram als je meer over haar werk en werkwijzen wilt leren.
“We doen het gesprek wel bij mij thuis, dan kunnen we lekker aan het water zitten.” Dus op die regenachtige dinsdagmiddag zaten we binnen aan tafel. Het plensde op deze eerste herfstdagen, maar aan de fraaie eettafel van Hans Sibbel was het net zo prima toeven. Net als Marloes had hij zijn verzameling notitieboeken al uitgestald. De comedian, eens de helft van het hyperactieve duo Lebbis & Jansen, gebruikt papier de hele dag door.
“Ik heb wel eens wat eerste zinnen van grappen ingesproken op mijn telefoon, maar dat werkt gewoon niet voor me.”
Hans legt me uit hoe zijn grappen ontstaan. Zowel in zijn hoofd, al wandelend of bewegend, maar des te meer hoe ze op papier ontstaan. “Ik moet ze opschrijven, anders worden het maalgedachtes, van die gedachtes die maar in je hoofd blijven ronddolen."
De teksten ontstaan in zijn Leuchtturm boekjes. Regel voor regel associeert hij van de ene naar de andere gedachte. Voor Hans is de bladspiegel, papierdikte en regelafstand cruciaal om lekker te werken. Het is de vorm die de vrijheid geeft om creatief te denken. Dat geldt niet alleen voor het papier, net zo goed voor zijn pen. Zijn Waterman fountainpen uit 1991 is altijd in de buurt, met zelfgemixte blauwe inkt.
Ik vind het opvallend hoeveel creatieven hun eigen specifieke voorkeuren en rituelen hebben wat betreft schrijven en materiaalgebruik. Het is geen verrassing, maar ik hoor de bevestiging bij vrijwel elk interview. Je relatie tot je materiaal is cruciaal om in een flow te komen en goed werk te leveren.
Hans geeft me een kijkje in zijn notitieboek met materiaal voor zijn nieuwe shows, we praten wat over de grappen die hij zo nu en dan probeert tijdens ons gesprek. Het zou zo maar kunnen dat in toekomstige voorstellingen een grap over het verzamelen van pennen langskomt. De notitie werd voor mijn neus gemaakt.
Carina Nørregaard is architect partner bij LIAG architecten in Den Haag. LIAG ontwierp onder andere een onderwijsgebouw op de campus van Wageningen Universiteit, het Prinses Maxima Centrum in Utrecht en het opvallende gebouw van NBD Biblion in Zoetermeer. Ik spreek Carina als ze net klaar zijn met het indienen van een tender voor een groot internationaal project. De schetsen en de prints hangen nog aan de muur en zijn een ideaal gespreksonderwerp.
Zeker als Carina me laat zien hoe die indrukwekkende presentatie is gestart: Als een kleine schets in de kantlijn van het bestek, de opdrachtbeschrijving van de aanbesteding. Een paar lijnen en cross-hatches om een effect duidelijk te maken.
Dit was het startpunt voor het team. Ik zie vervolgens visuele gespreksverslagen langskomen op rollen papier, waar de architecten met kleuren verschillende denkrichtingen onderzoeken. Waar Carina vervolgens met een aantal lijnen weer het grotere idee overbrengt.
Het is fascinerend om deze schetsen te zien. Carina verontschuldigt zich “Het zijn allemaal krabbels door elkaar” maar alle krabbels vertellen een concept, een verhaal. Daar zijn we het al snel over eens. Met een paar lijnen kun je sneller een verhaal duidelijk maken dan direct een uitgebreide presentatie te maken.
Ze laat me meer schetsen zien van andere projecten. Sommigen zijn niet meer dan een paar ruwe lijnen, andere weer een doorvertaling van een gesprek naar ideeën. Alle schetsen zijn het startpunt voor verdere gesprekken in haar werk. Voor Carina is het belangrijk om altijd de rode draad vast te houden bij het ontwerpen. Voor haar werkt papier daar het beste bij.
“Als je achter je scherm al bezig bent de met de kleinste details, omdat dat kan in die software, verlies je waar het om gaat in zo’n project."
De spanning van het reizen
Ik heb inmiddels zo’n 20 afspraken achter de rug. Van korte gesprekken met een kop koffie tot uitgebreide interviews. Er staan er nog een paar op de agenda. De grote lijnen voor het boek staan al in mijn eigen notities. Het échte schrijven moet nog beginnen.
Het is iets waar ik enerzijds enorm veel zin in heb. En tegelijk erg spannend vind. Ik heb allerlei losse flarden in mijn hoofd, stukjes tekst waar ik wel iets mee kan. Die staan inmiddels als notities in Obsidian. Maar het bij elkaar brengen, het simpelweg starten… ik vind het spannend. Omdat voor mij de reis dan echt is begonnen.
De afgelopen tijd voelde dat ik de paklijst maakte, wat extra spullen haal voor de reis, de route uitstippel. Maar nu moet ik de comfortabele plek van mijn huis verlaten, de deur achter me sluiten en de eerste stap zetten. En ik weet het, ik schrijf al 25 jaar blogposts, ik heb boeken geschreven, maakte commerciële content voor klanten, dus ik kén het reizen. Zou je denken.
Zelfs deze gevoelens aan jou schrijven vind ik spannend. Je hebt eerdere nieuwsbrieven gelezen, of kent mijn blog, en je denkt, die Meeuwsen die ramt er wel even een boekje uit. Nou. Nee dus.
Het harde werken gaat nu beginnen. Dat brengt iets nieuws, dat is onbekend terrein en dat is iets waar je altijd anders uit komt dan dat je er in ging.
“The shortest answer is doing the thing."
Ernest Hemingway
Stuur me je happy vibes terwijl ik op pad ga.
Sloop je notitieboek
Je hebt je nieuwe Moleskine, Leuchtturm of Midori notitieboek. Denk jij na hoe je je notitieboek inwijdt? Wat op de eerste pagina moet komen? Verlamming die omslaat in angst omdat die eerste pagina, die eerste aanraking met het papier direct perfect moet zijn?
Rachelle helpt je hier in 20 minuten van af. Scheur er pagina’s uit, zet een krabbel op een random pagina, maak een kras op de cover.
“Je gedachten zijn meer waard dan je notitieboek”
Dit was de week van 7 september - 14 september. Tot volgende week! Eerdere weekberichten lees je hier op de site.