Digging the digital

De puzzel ligt nog altijd voor me. Hij is al meer ingevuld, dankzij wat hulp om de juiste stukjes bij elkaar te brengen. Ik ben druk aan het schrijven, naast mijn dagelijkse werk met AI workshops, trainingen en in-company opdrachten. Beide kanten maken me enorm blij dus het is weer de bedoeling om er meer evenwicht in te vinden. Want ik wil dit boek natuurlijk wel echt in de wereld brengen! En ik wil jullie weer eens vaker op de hoogte brengen dan eens per maand…

Lees je dit voor het eerst, welkom! Mijn naam is Frank Meeuwsen en ik ben in mei 2025 gestart met een onderzoek/project/boekidee rondom het vraagstuk “Hoe gebruiken creatieve professionals een papieren notitieboek als startpunt voor hun creatieve werk, en welke patronen zijn daar te ontdekken die voor andere kenniswerkers interessant en inspirerend zijn?” Je kunt hier alle details lezen. In dit weekbericht praat ik je bij over de voortgang en wat er aan komt.

De eerste draft is de deur uit! Ik stuurde het met een knoop in mijn maag. Dit was het eerste moment (pas!) dat iemand anders mijn teksten leest. Het is een draft van ongeveer 50% van het boek. Waar nog enorm veel eigen reacties, commentaren en opmerkingen staan. Wat nog anders moet, welke quote ik nog moet nakijken, waar ik een bruggetje moet schrijven.

Maar het moest er uit. Het moest de wereld in. Ik predik vaak dat je moet werken met de garagedeur open. Met dit project wil me dat niet lukken. Ik krijg me er niet toe gezet om delen van teksten publiek te delen. Of kleine kijkjes achter de schermen te geven voor wat er komt. Want tot voor kort wist ik het eigenlijk zelf niet eens zo goed. Ik had tientallen mooie verhalen van creatieven, maar ik kreeg er geen lijn in. Ik wist niet waar ik heen wilde met het boek en bleef maar losse flodders schrijven met weinig samenhang. Frustrerend.

Inmiddels is die lijn een stuk duidelijker. Hoe ik de overige 50% ga opzetten, dat is eerlijk gezegd nog steeds een puzzel, maar ik weet dat ik de puzzel kan oplossen. Want ik heb LLM-modellen die me helpen met de puzzelstukken te identificeren, die ze bij elkaar leggen en me suggesties geven voor puzzelstukken die misschien bij elkaar horen. Ze bevragen me of ik met de juiste puzzel bezig ben, of de stapels naar mijn gevoel wel kloppen. Daarna ben ik degene die de puzzelstukken vindt die aan elkaar horen en ik leg ze aan elkaar. Soms klopt het, maar vaak genoeg besloot ik dat het toch een andere puzzel moest zijn. Het voelde niet goed.

Ik heb nog niets van mijn tegenlezer gehoord. Hij heeft nog vakantie weet ik, dus ik val hem er niet mee lastig. Ik bereid me voor op stevige feedback. Laat me niet uit het veld slaan en ga moedig door. Het is een vreemde gewaarwording. Hoe duidelijk ik mijn ideeën had toen ik met dit project begon, hoe lastig ik het nu vind om het allemaal bij elkaar te brengen. Om keuzes te maken en het speelveld niet te groot te maken. Om nieuwe interessante zijpaden niet te nemen maar te focussen op wat voor me ligt.

Het is de strijd die menig creatief maker zal herkennen. Je ziet of hoort het soms wel eens, maar vaak zien we alleen de uitkomst. Dat mooie schilderij, die geweldige song of het boek dat je niet kunt wegleggen. Maar meer dan ooit voel ik de fase waar ik nu doorheen ga. Waar ik doorheen moet. Om aan de andere kant er met een mooi en trots eindresultaat uit te komen.

Ik heb afgelopen tijd een voor mij belangrijke stap gezet in hoe ik mijn hoofdstukken schrijf. Tot half mei stond al mijn materiaal in Obsidian. Da’s niet zo gek als je bedenkt dat ik Obsidian vrijwel dagelijks gebruik en er begin dit jaar een paar hoofdstukken over schreef in “Verder met Obsidian”. Maar voor dit project werd ik teveel afgeleid in Obsidian. Ik vond steeds nieuwe notities die ik misschien wel kon gebruiken, ik werd afgeleid door het constant willen tweaken van mijn werkwijze. Omdat ik in mijn drafts veel opmerkingen en notities maak wat ik nog wil doen. Daar bedacht ik allerlei oplossingen voor in Obsidian, die simpelweg niet beklijfden.

Tot ik mij bedacht dat ik het werkelijke schrijven en editten misschien in een aparte app moet doen. Zoals ik op mijn werkkamer een bureau heb om digitaal werk aan te doen en een bureau waar mijn analoge spullen liggen om te linoprinten. Die twee gebieden hou ik het liefst ook gescheiden. Met name op mijn analoge bureau wil ik geen digitaal werkgereedschap. Heb ik dan geen aparte omgeving nodig om me beter te focussen op het fijnslijpen van de hoofdstukken?

Ik gebruik al jaren de Setapp applicatie op mijn Mac. Setapp is een Netflix voor je applicaties. Voor een vast bedrag per maand kun je meer dan 300 applicaties gebruiken op zowel Mac als iOS. Veel kleine applicaties voor specifieke doeleinden, maar net zo goed grotere apps waar je los al meer voor betaalt dan de prijs voor Setapp. In Setapp zit bijvoorbeeld Ulysses, de prijswinnende schrijfapp waarin ik in het verleden al eens heb gewerkt. Downloaden, installeren en proberen. Ik moest wennen aan de werking van de app en de manier waarop het projecten, groepen en bestanden definieert. Maar eenmaal aan het werk, zat ik direct in de flow.

Ulysses gebruikt eveneens Markdown, maar heeft daar een eigen smaakje aan gegeven (Markdown XL) met functionaliteiten die voor schrijvers heel prettig zijn. Vind ik dan. Al na een dik uur schrijven in Ulysses merkte ik hoe ik met meer focus werkte aan de hoofdstukken, om teksten fijn te slijpen, te schuiven en te verbeteren. Zelfs bij de garage, waar ik op een reparatie moest wachten.

Dat betekent dat ik nu in Obsidian werk aan het geraamte van de hoofdstukken. Zoals ik hierboven al schreef, ik werk gezamenlijk met Claude Cowork in die mappen. Cowork leest de notities, de losse flodders, de ideeën en distilleert ze naar een kritische feedback sessie waarmee we een opzet maken voor een hoofdstuk. Daarna gaan die bestanden naar Ulysses. Dat doe ik handmatig, om wat vertraging in te bouwen en me bewust te maken dat ik in een andere omgeving verder ga werken. In Ulysses is geen koppeling met een AI model. Daar maak ik de hoofdstukken zoals ik ze wil, voeg ik teksten toe, verander ik elke zin tot ik tevreden ben. Of in elk geval, de durf heb om het naar mijn tegenlezer te sturen.

Een bijkomend voordeel, Ulysses heeft een iOS app. Die beter is dan de mobiele Obsidian app. Hierin kan ik onderweg schrijven en redigeren in mijn hoofdstukken. Al sta ik 5 minuten op de bus te wachten, ik kan mijn werk weer een paar centimeter vooruit brengen. Een tip die ik van Bob Doto kreeg.

Vanaf de start van dit project wist ik dat het meer dan alleen tekst moest zijn. Het gaat juist om de notitieboeken. Ik wil die boeken goed in beeld brengen, de lezer meenemen in het proces van de maker. Om te zien dat niet alle notitieboeken een Instagram-perfect plaatje zijn, maar net zo goed een proces van proberen, klooien, experimenteren en verdwalen als we in onze eigen notities doen.

Als kleine schrijver heb ik niet de mogelijkheid en de budgetten om een fotograaf in te schakelen die dit voor me kan doen. En geloof me, dat zou ik gráág willen. Maar het zit er niet in. Dus gaat de DIY-modus aan en ga ik zelf weer op pad. De komende tijd ga ik weer langs bij alle creatieven die ik interviewde om deze keer hun notitieboeken goed in beeld te brengen. Bij de eerste interviews maakte ik een paar kiekjes, voor mijn eigen archief en de nieuwsbrief. Voor het boek heb ik een duidelijk hoe ik de notitieboeken in beeld wil brengen.

Dat bracht me deze week al bij Robert Adriaansen, ook wel bekend als Loudmouth. Grafisch vormgever met een enorme drive om alles wat hij ziet vast te leggen en te verzamelen. We zochten een paar notitieboeken uit zijn beginjaren die ik in beeld heb gebracht. Ik ben dan wel geen fotograaf, maar ik kan het altijd proberen! Ik kocht een photocube en een tripod, om zo de notitieboeken in een constante omgeving te fotograferen. Waar ik trouwens mijn iPhone voor gebruik. De kwaliteit van de foto’s uit deze telefoons is inmiddels hoog genoeg om op papier te reproduceren.

Na een ochtend fotograferen, proberen, fouten maken en een snelcursus “hoe ga ik om met LED-licht en reflecterende oppervlakken” heb ik de eerste foto’s op mijn laptop staan. In een zo groot mogelijke resolutie, in een formaat waarin ze nog goed zijn te bewerken. Zo ploeter ik door met een glimlach op mijn gezicht. Want het is heerlijk om dit allemaal te mogen en kunnen doen.

Op 6 en 7 juni vind je me in het Van de Valk Hotel in Utrecht. Dan is de jaarlijkse Dutch Pen Show, waar ik in 2025 mee kennismaakte en meteen verliefd op was. Twee dagen tussen vulpennen, inkt, schrijfgadgets, notitieboeken en vooral gelijkgestemden. Ik ben geen actief lid van de community maar volg het zo nu en dan met grote interesse. Op zondag volg ik de workshop “Approach to Calligraphy” van Astrid Michelson, om kennis te maken met die schrijftechniek. Ik denk dat ik er mijn oude muscle memory uit de graffiti-dagen wellicht van stal kan halen.

Ben je bij de Dutch Pen Show? Ik ontmoet je er graag!

Deze week verschijnt het nieuwe boek van Austin Kleon “Don’t call it art”. Als je me al langer volgt dan weet je dat ik een groot fan ben van Kleon. Zijn benadering van creativiteit, het maakproces, schrijven, ik leer er veel van. Ik keek al maanden uit naar dit nieuwe boek en afgelopen vrijdag was het zover. Het is weer een heerlijk boek om door te bladeren, om kleine stukjes in te lezen en in je eigen werk toe te passen.

In dit boek laat hij eigenlijk vooral zijn kinderen aan het woord, via hem. Hoe hij zelf een betere maker werd door naar zijn kinderen te kijken en hoe die het maakproces benaderen. Wederom een aanrader en ik hoop dat Austin een keer Europa aan doet voor een boektournee, en dan met name in Nederland natuurlijk.

Bekijk hoe het wonderbaarlijke brein van filmmaker Guillermo Del Toro werkt via zijn notitieboeken. In deze Youtube video zie je hoe zijn unieke film-karakters ontstaan in zijn notitieboeken. Hoe hij als een DaVinci zijn pagina’s vult met schetsen, waterverf-tekeningen en honderden notities, om zijn karakters tot leven te brengen. Fascinerend en een genot om te bekijken.

Tot de volgende editie! Eerdere berichten lees je hier op de site.